Gewoontes veranderen doe je zo

Sinds 4 maanden teken ik elke dag mijn dag. Het is een gewoonte geworden, elke avond direct na het eten, ik sla geen dag over. Het kost me hooguit een kwartiertje en levert me zoveel op. Op het moment zelf, maar ook lang daarna nog. Want terugbladerend ben ik ineens weer bij dat concert van 2 december, die borrel met collega’s op 24 november waar we zo hebben gelachen of dat kerstdiner dat anders liep dan gehoopt.

Onbewust heb ik een blijvende gewoonte gecreëerd. Ik had een plan, koppelde het aan een vast moment (avondeten), legde mijn stiften en schetsblok voor het grijpen op tafel en word beloond met een boekje vol herinneringen.

En dat is precies wat je ook moet doen als je nieuw gedrag onder de knie wilt krijgen: een nieuwe gewoonte creëren. Je kent het vast. Je hebt een training afgerond en je hoofd knalt uit elkaar van de ideeën en goede voornemens. Je voelt je sterk, licht euforisch zelfs: nu ga ik het echt anders doen! Voortaan spreek ik die lastige collega aan op zijn gedrag. Ik geef mijn mening tijdens ons teamoverleg. Ik ga beter luisteren. Yes, zin in!

De volgende dag probeer je het nog. Voorzichtig nog, maar hee je hebt Marco wel aangesproken. Je luisterde ook nét iets beter en tijdens dat overleg had je bijna gezegd wat je van een plan vond. Op dag twee was het nogal druk en zag je wel dat Marco iets onhandigs deed, maar kwam het net niet goed uit om er wat van te zeggen.

En dan is het dag drie. En… ben je weer gewoon jezelf.

Niet omdat je niet gemotiveerd bent of omdat je het niet begrijpt. Je heb alleen het toepassen van wat je leerde een beetje onderschat.

Gewoontes spelen daarin een hoofdrol. Ze zijn een soort automatische piloot, handig en efficiënt. Ze zorgen ervoor dat je niet elke ochtend opnieuw hoeft te bedenken hoe je koffie zet of hoe je een gesprek voert. Maar precies daar zit ook de uitdaging. Want die automatische piloot kiest zelden voor verandering. Die kiest voor wat bekend is.

En dus kun je een training volgen over feedback geven, maar als je gewend bent om conflicten uit de weg te gaan, dan wint die gewoonte het meestal van je nieuwe inzicht. Niet omdat je niet wilt veranderen, maar omdat je brein denkt: dit kost minder energie zo.

In zijn boek Atomic Habits (lezen!) legt James Clear uit hoe je je gewoontes kunt aanpassen. Zo schrijft hij: “Echte gedragsverandering is identiteitsverandering. Je kunt beginnen aan het ontwikkelen van een nieuwe gewoonte doordat je gemotiveerd bent, maar je houdt het alleen vol doordat het een onderdeel wordt van je identiteit. Als je niet de overtuiging achter het gedrag verandert is het moeilijk langdurige veranderingen vol te houden.” Tekenen doe ik al mijn hele leven. Het hoort bij me, het is wie ik ben. Geen wonder dus dat ik het dagelijks tekenen zo makkelijk volhoud.

In de woorden van James: “Als jij niet gelooft dat je een hardloper bent, zul je ook geen marathon winnen. Het doel is dus niet om een marathon te winnen, het doel is een hardloper te worden.” Denk je nu: “Ja, hallo. Je verandert toch niet zomaar even je identiteit?” Dat klopt. Het zit hem ook niet in grootse plannen. De sleutel ligt in kleine stapjes, kleine gedragingen. James legt in zijn boek de methode uit. Volgens mij is het ook dé manier om dat wat je in een training leerde, stap voor stap toe te gaan passen.

Nou, dat is alles. Moet lukken toch?