Aan de rand van de comfortzone

Zo. De kerstboom, het stalletje, de dennenappels en engeltjes hebben plaatsgemaakt voor tulpen en voorjaarsbollen. Nog even denk ik terug aan de gezellige feestdagen. De enige oom die ik nog heb, opzoeken. Eindelijk die mooie schildersezel in huis halen. Recepten uitzoeken (iets dat ik nog nooit heb gemaakt, leuk!) en bakspullen kopen. En altijd de Top2000 op de achtergrond. Geen kerst- of kookstress voor mij. Of er nou 2 of 20 mensen komen: ik voel me comfortabel. Ik weet dat ik kan koken, heb de (meeste) techniek(en) onder de knie, ik kan goed plannen en vind het ook nog eens allemaal leuk en gezellig. Deze tijd is één grote comfortzone voor me.

Je bent ‘m vast al eens tegen gekomen, die term, de comfortzone. Vaak in relatie tot iets waar je niet aan wilt beginnen want ‘dat is nogal buiten mijn comfortzone’. Maar wist je dat je juist het meeste leert net buiten je comfortzone? 

De Russische psycholoog Lev Vygotsky ontwikkelde een model met 3 zones van ontwikkeling. De binnenste is de comfortzone. Dit zijn de dingen die je zelf al kunt. Daarna komt de zone van naaste ontwikkeling. Lev stelt dat je daar het meeste leert, net buiten je comfortzone dus. Dit is je potentieel, dat wat je kunt met hulp van anderen. Hoewel het vaak aansluit op wat je al weet, moet het wel nieuw en uitdagend voor je zijn om echt van leren te kunnen spreken. Voel je weerstand? Mooi. Dan is het uitdagend en bevind je je waarschijnlijk in de juiste zone om te leren. 

Kom je buiten deze tweede zone, dan raak je gefrustreerd omdat je je dan richt op dingen die je echt (nog) niet kunt. Dit is de zone van frustratie: het ligt buiten je mogelijkheden.

Ik herinner me nog heel goed de momenten waarin ik me binnen deze zone van bevond. Huiswerk wiskunde? De boeken gooide ik op de grond, uit onmacht, ik begreep er echt helemaal niets van. Die keer dat ik een heel ingewikkelde planning moest maken in excel? Ik staarde naar het scherm, alle cellen buitelden over elkaar heen, ik zuchtte, steunde (in mijn hoofd ging het erger tekeer) en er kwam niets uit mijn handen. Beide situaties waren te complex voor me. Het gat tussen wat ik al wist en wat ik zou moeten doen, was te groot. En dan leer je dus niets.

Heb je je voorgenomen om in het nieuwe jaar iets nieuws te leren? Wil je straks op vakantie een gesprek in het Frans kunnen voeren? Of eindelijk zelf die band kunnen vervangen? Richt je dan op de zone van naaste ontwikkeling. Hoe dat er concreet uit kan zien? Ik geef je graag drie tips, die wij bij Teletrain ook toepassen bij het ontwerpen van leertrajecten.

De tips

1. Onderzoek hoe groot de comfortzone is. Wat kun je al? Wat is nieuw, geeft misschien wat weerstand, maar sluit wel aan op wat je al weet? Misschien ken je al wat Franse woorden, maar beheers je de grammatica nog niet?
2. Splits de leerstof op in kleine en haalbare onderdelen. Dit is ook een belangrijke bij het ontwikkelen van leeroplossingen. Wij zien nog vaak dat een e-learning of training vol is gepropt met informatie, om maar niets te vergeten. Maar dat is niet haalbaar. De deelnemer zal dan onvoldoende leren. Zorg dat je de stof in stukjes breekt. Liever 5 microlearnings van 6 minuten dan 1 van een half uur. En bouw het ook op: van makkelijk naar steeds een beetje lastiger. Die kleine stappen zorgen voor vertrouwen in eigen kunnen.
3. Tot slot, bepaal wie of wat kan je kan ondersteunen bij het leren van nieuwe dingen. Een ervaren docent waar je wekelijks heen gaat? Of liever een app waarmee je dagelijks een paar minuten je Frans oefent? In organisaties kunnen leidinggevenden, collega’s en mentoren een belangrijke rol spelen bij het leren van nieuwe stof. Maak daar gebruik van.

Ik hoop dat je je tijdens de feestdagen lekker binnen je comfortzone hebt kunnen nestelen. En dan stap je in dit nieuwe jaar, hup, lekker net er buiten! Er is immers nog zoveel te leren.